Wynagrodzenie chorobowe na L4: ile mniej na rękę za dni choroby
„Na zwolnieniu dostaje się 80%” - ale 80% czego? Stawka dzienna to tylko ok. 69% dziennej pensji brutto, bo liczy się ją od kwoty po składkach. Na rękę zostaje jednak ok. 81% dziennego netto, bo od wynagrodzenia chorobowego nie pobiera się składek społecznych. Przy 6000 zł brutto dziesięć dni na L4 obniża wypłatę szacunkowo o 273,13 zł.
Kto płaci: pracodawca przez 33 dni, potem ZUS
Za pierwsze dni choroby w roku kalendarzowym pracownik dostaje wynagrodzenie chorobowe od pracodawcy (art. 92 Kodeksu pracy). Limit wynosi łącznie 33 dni w roku, a dla osób, które skończyły 50 lat - 14 dni, licząc od roku następującego po tym, w którym skończyły 50 lat. Dni się sumują: trzy krótkie zwolnienia po tydzień zużywają 21 dni z limitu. Po jego wyczerpaniu kolejne dni choroby w tym samym roku opłaca ZUS jako zasiłek chorobowy.
Limit dotyczy roku, a nie pracodawcy. Kto zmienił pracę w trakcie roku, wnosi wykorzystane dni ze sobą - informacja o nich jest w świadectwie pracy i nowy pracodawca bierze ją pod uwagę. Na pasku wypłaty różnica między wynagrodzeniem chorobowym a zasiłkiem jest głównie formalna: oba liczy się od tej samej podstawy i oba są wolne od składek społecznych.
Prawo do świadczenia za chorobę pojawia się po 30 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego (tzw. okres wyczekiwania). Ustawa zasiłkowa przewiduje wyjątki, m.in. dla osób, które mają co najmniej 10 lat obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego, przy wypadku w drodze do pracy lub z pracy i dla osób, które rozpoczęły pracę w ciągu 90 dni od ukończenia szkoły lub studiów. Choroba w pierwszym miesiącu nowej pracy bez takiego wyjątku oznacza po prostu nieobecność bez wynagrodzenia za te dni.
Skąd się bierze stawka dzienna
Podstawą jest przeciętne wynagrodzenie z 12 miesięcy przed miesiącem zachorowania, pomniejszone o składki pracownika na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i chorobowe - razem 13,71%. Tę kwotę dzieli się przez 30 i mnoży przez 80%. Przy stałej pensji 6000 zł brutto podstawa wynosi 5177,40 zł, a stawka dzienna 138,06 zł.
Do podstawy wchodzą te składniki, które pracodawca obniża za czas choroby. Premia, którą firma wypłaca w pełnej wysokości mimo zwolnienia, do podstawy nie wchodzi - bo pracownik i tak ją dostaje. Przy krótszym stażu podstawę liczy się z pełnych miesięcy przepracowanych u danego pracodawcy. Zmiana pensji w trakcie roku sprawia, że stawka dzienna nie odpowiada dokładnie bieżącemu wynagrodzeniu: po podwyżce bywa niższa, niż wynikałoby z nowej pensji, przy zmianie etatu ustawa pozwala jednak przyjąć wynagrodzenie po zmianie.
Pensja maleje o 1/30 za dzień - w lutym i w lipcu tak samo
Druga połowa rachunku dotyczy pensji. Pracownikowi z wynagrodzeniem miesięcznym pracodawca odejmuje 1/30 pensji za każdy dzień choroby - kalendarzowy, łącznie z weekendami - niezależnie od tego, ile dni ma miesiąc i ile w nim dni roboczych. Tak każe rozporządzenie o ustalaniu wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy. Przy 6000 zł brutto dzień choroby obniża pensję o 200,00 zł, a 10 dni - o 2000,00 zł.
W zamian za te same dni wchodzi wynagrodzenie chorobowe: 10 × 138,06 zł = 1380,60 zł. Gdy L4 obejmuje cały miesiąc, pensji za ten miesiąc nie ma w ogóle i jest tylko świadczenie za 30 dni - przy tej pensji ok. 4141,80 zł brutto i szacunkowo 3602,04 zł na rękę.
| Brutto miesięcznie | Netto bez choroby | Mniej na rękę: 5 dni L4 | Mniej na rękę: 10 dni L4 | Mniej na rękę: 20 dni L4 |
|---|---|---|---|---|
| 4806 zł | 3605,85 zł | 108,79 zł | 218,58 zł | 436,16 zł |
| 6000 zł | 4420,43 zł | 137,06 zł | 273,13 zł | 545,26 zł |
| 8000 zł | 5783,91 zł | 182,39 zł | 363,78 zł | 727,55 zł |
| 10 000 zł | 7147,39 zł | 227,72 zł | 454,43 zł | 908,87 zł |
Wyliczenie orientacyjne: umowa o pracę, stała pensja przez ostatnie 12 miesięcy, wynagrodzenie chorobowe 80%, PIT-2, koszty podstawowe, bez PPK, miesiąc w pierwszym progu skali podatkowej (12%). Nie uwzględnia premii, dodatków ani innych składników wynagrodzenia, które mogą zmieniać podstawę. Rzeczywista wypłata może się różnić.
Dlaczego na rękę zostaje więcej, niż wynika ze stawki dziennej
W przykładzie pensja spada o 2000,00 zł brutto, ale wypłata tylko o 273,13 zł. Złożyły się na to trzy rzeczy. Po pierwsze, wynagrodzenie chorobowe zastępuje większość utraconej pensji. Po drugie, od wynagrodzenia chorobowego nie płaci się składek emerytalnej, rentowej ani chorobowej - w tym miesiącu składki społeczne spadły z 822,60 zł do 548,40 zł. Po trzecie, niższy przychód to niższa składka zdrowotna (9%) i niższa zaliczka na podatek.
W przeliczeniu na dzień: dzień pracy daje przy tej pensji średnio ok. 147,35 zł netto, a dzień L4 obniża wypłatę o ok. 27,31 zł, czyli ok. 19% dziennego netto. Paradoksalnie „80%” lepiej opisuje to, ile zostaje na rękę z dnia choroby, niż samo świadczenie brutto. Obie strony rachunku są pomniejszone o te same składki: podstawa świadczenia - z góry, a dzień pracy - na pasku.
Druga strona tej samej mechaniki: od wynagrodzenia chorobowego nie płaci się składki emerytalnej, więc dni na zwolnieniu nie podnoszą kapitału emerytalnego w ZUS. Przy kilku dniach w roku to drobna kwota, przy długiej chorobie - zauważalna.
Kiedy 100% zamiast 80%
Kodeks pracy przewiduje wynagrodzenie chorobowe w wysokości 100% podstawy, gdy niezdolność do pracy:
- przypada w okresie ciąży,
- jest skutkiem wypadku w drodze do pracy lub z pracy,
- wynika z poddania się badaniom dla kandydatów na dawców komórek, tkanek i narządów albo z zabiegu ich pobrania.
Przy 6000 zł brutto i 10 dniach zwolnienia w ciąży wypłata wyniosłaby szacunkowo 4420,43 zł wobec 4147,30 zł przy stawce 80% i 4420,43 zł bez choroby. Przy stałej pensji świadczenie 100% zastępuje więc wypłatę praktycznie co do grosza: podstawa jest pomniejszona dokładnie o te składki, których od świadczenia się nie pobiera.
Wypadek przy pracy to inna sytuacja niż wypadek w drodze: wtedy od pierwszego dnia przysługuje zasiłek chorobowy w wysokości 100% na podstawie ustawy wypadkowej, a pracodawca nie wypłaca wynagrodzenia chorobowego z własnych środków.
Po wyczerpaniu limitu: zasiłek chorobowy
Od 34. dnia choroby w roku (u osób po 50. roku życia od 15. dnia) świadczenie to zasiłek chorobowy. Wynosi zwykle 80% tej samej podstawy, a za czas pobytu w szpitalu - 70%. Wyjątek dotyczy osób po 50. roku życia: za pobyt w szpitalu między 15. a 33. dniem choroby w roku zasiłek wynosi 80%. Wynagrodzenia chorobowego od pracodawcy pobyt w szpitalu nie obniża. W firmach, które zgłaszają do ubezpieczenia chorobowego więcej niż 20 osób, zasiłek nadal wypłaca pracodawca, ale robi to w imieniu ZUS i rozlicza się z nim w deklaracjach. W mniejszych firmach zasiłek przychodzi bezpośrednio z ZUS, więc może trafić na konto w innym terminie niż pensja.
Jak sprawdzić swój pasek
Na pasku z miesiąca choroby powinny być trzy pozycje: wynagrodzenie zasadnicze pomniejszone o liczbę dni zwolnienia, wynagrodzenie za czas choroby z liczbą dni i stawką dzienną, oraz składki społeczne naliczone wyłącznie od tej pierwszej pozycji. Jeżeli stawka dzienna różni się od własnego wyliczenia, najczęstszym powodem są składniki zmienne w ostatnich 12 miesiącach albo podwyżka w tym okresie. Pełne omówienie pozostałych pozycji jest w artykule o czytaniu paska wypłaty, a wypłatę bez choroby można policzyć w kalkulatorze brutto-netto.
Wyliczenia na tej stronie są orientacyjne i opisują typowy przypadek. Przy nieregularnym wynagrodzeniu, kilku umowach albo wątpliwościach co do prawa do świadczenia rozstrzygają dział kadr pracodawcy i ZUS.