Ulga dla młodych: kiedy kończy się limit 85 528 zł i o ile spada wypłata

Co dokładnie zwalnia ulga, a czego nie

Ulga dla młodych to zwolnienie z podatku dochodowego przychodów osoby, która nie ukończyła 26 lat. Obejmuje wynagrodzenie ze stosunku pracy, z umowy zlecenia, z praktyk absolwenckich i stażu uczniowskiego oraz zasiłek macierzyński. Nie obejmuje umowy o dzieło ani działalności gospodarczej. Pracodawca i zleceniodawca stosują ją z mocy ustawy - nie trzeba składać żadnego oświadczenia, wystarczy, że płatnik zna datę urodzenia.

Limit 85 528 zł dotyczy przychodu, czyli kwoty brutto (razem z ewentualną wpłatą pracodawcy na PPK), a nie dochodu po odjęciu składek i kosztów. To ważne przy szacowaniu, kiedy się skończy: nie trzeba niczego odejmować, wystarczy sumować brutto z kolejnych wypłat.

Zwolnienie dotyczy wyłącznie podatku. Składki na ZUS i składka zdrowotna są pobierane normalnie, w pełnej wysokości. To najczęstsze nieporozumienie wokół tej ulgi: skoro zaliczka na PIT wynosi zero, a od 2022 r. składkę zdrowotną w niektórych sytuacjach obniża się do wysokości zaliczki, łatwo założyć, że zdrowotna też spadnie do zera. Tak nie jest - obniżenie z art. 83 ust. 2b ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej dotyczy przychodu, od którego liczy się zaliczkę, a od przychodu zwolnionego zaliczki się w ogóle nie liczy.

W liczbach, przy płacy minimalnej 4806 zł brutto: osoba z ulgą ma szacunkowo 3773,85 zł na rękę, osoba bez ulgi 3605,85 zł. Różnica to dokładnie zaliczka na podatek (168 zł) - składki ZUS (658,91 zł) i zdrowotna (373,24 zł) są w obu przypadkach takie same.

Od jakiej pensji limit kończy się przed grudniem

Granica jest prosta: 85 528 zł podzielone przez 12 miesięcy daje 7127,33 zł. Kto zarabia mniej, przez cały rok nie płaci podatku. Kto zarabia więcej, wyczerpie limit w którymś miesiącu - im wyższa pensja, tym wcześniej. Miesiąc, w którym limit się kończy, jest zwykle mieszany: część wypłaty jest jeszcze zwolniona, część już opodatkowana, więc spadek rozkłada się na dwa miesiące.

Miesiąc po miesiącu: 10 000 zł brutto

Przy 10 000 zł brutto limit wystarcza na 8 pełnych miesięcy. Przez ten czas wypłata wynosi szacunkowo 7852,39 zł. We wrześniu z 10 000 zł zwolnione jest już tylko 5528 zł - reszta jest opodatkowana, ale zaliczka jest jeszcze niewielka (150,00 zł), więc wypłata spada tylko do 7702,39 zł. Pełny spadek przychodzi miesiąc później: od tego momentu na rękę zostaje 7147,39 zł, czyli o 705,00 zł mniej niż na początku roku.

Warto zwrócić uwagę na dwie kolumny, które przez cały rok się nie zmieniają: składki ZUS i zdrowotna. Cały spadek wypłaty to pojawiająca się zaliczka na podatek. To dobra wiadomość przy planowaniu budżetu - wystarczy wiedzieć, w którym miesiącu limit się skończy, i od tego miesiąca liczyć z niższą kwotą.

Skąd bierze się zwrot w zeznaniu rocznym

Osoby, które wyczerpały limit w trakcie roku, zwykle dostają zwrot podatku, mimo że pracodawca przez ostatnie miesiące pobierał zaliczki bez żadnego błędu. Mechanizm wynika z kwoty zmniejszającej podatek. Pracodawca z PIT-2 odejmuje od każdej zaliczki 300 zł, czyli 1/12 z 3600 zł. W miesiącach, w których cały przychód jest zwolniony, nie ma od czego tego odjąć - ta część kwoty zmniejszającej przepada w rozliczeniach miesięcznych.

W zeznaniu rocznym (PIT-37) kwotę zmniejszającą odejmuje się natomiast od podatku za cały rok, w pełnej wysokości. Podatek należny wychodzi więc niższy niż suma pobranych zaliczek i powstaje nadpłata. Przy 10 000 zł brutto to szacunkowo 2265 zł zwrotu. Łącznie ulga przy tej pensji zostawia w kieszeni ok. 8466 zł więcej w skali roku niż u osoby po 26. roku życia z identyczną umową.

Zwrot pojawia się tylko wtedy, gdy część przychodu była opodatkowana. Kto przez cały rok mieścił się w limicie, nie płacił podatku i nic nie odzyska - ale też nic nie traci, bo kwota zmniejszająca nie jest wypłacana jako świadczenie.

Dwóch płatników, jeden limit

Limit 85 528 zł jest jeden na osobę i rok, niezależnie od tego, ilu płatników wypłaca pieniądze. Każdy płatnik widzi jednak tylko własne wypłaty. Przy etacie za 6 000 zł i zleceniu za 3 000 zł miesięcznie każdy z nich z osobna mieści się w limicie, więc żaden nie pobierze zaliczki - a łączny przychód (108 000 zł) przekracza limit o ponad 22 tys. zł. Podatek od nadwyżki wyjdzie dopiero w zeznaniu rocznym, jako dopłata.

Żeby tego uniknąć, można złożyć jednemu z płatników wniosek o niestosowanie zwolnienia. Płatnik zacznie wtedy pobierać zaliczki od początku, a podatek rozłoży się na cały rok zamiast spaść na jedną dopłatę w kwietniu. Czy w danej sytuacji to się opłaca, zależy od proporcji obu przychodów - to decyzja, którą warto skonsultować z księgowym albo przeliczyć na kilku wariantach.

26. urodziny w trakcie roku

Ulga obejmuje przychody otrzymane do dnia 26. urodzin włącznie. Liczy się data wypłaty, a nie miesiąc, za który jest wynagrodzenie. Jeżeli ktoś kończy 26 lat 20 maja, a pensję za kwiecień dostaje 10 maja - jest ona zwolniona. Pensja za maj wypłacona 10 czerwca jest już opodatkowana w całości, choć większość tego miesiąca przepracowana była przed urodzinami.

W roku 26. urodzin zwolnione są tylko wypłaty sprzed urodzin, więc limit 85 528 zł zwykle nie zostaje wykorzystany. Od kolejnej wypłaty spadek netto wygląda podobnie jak w tabeli wyżej po wyczerpaniu limitu.

Co sprawdzić na pasku wypłaty

• Czy w miesiącach z ulgą zaliczka na podatek wynosi 0 zł, a składka zdrowotna jest pobierana (ok. 9% od brutto pomniejszonego o ZUS). Zerowa zdrowotna przy ulgach zwalniających to sygnał błędu w naliczeniu.
• W którym miesiącu płatnik pierwszy raz pobrał zaliczkę - suma brutto od stycznia do tego miesiąca powinna przekroczyć 85 528 zł.
• Przy kilku płatnikach: łączny przychód ze wszystkich umów. Jeżeli przekroczy limit, dopłata w zeznaniu jest spodziewana, a nie jest błędem płatnika.

Szczegóły sposobu liczenia (kolejność potrąceń, zaokrąglenia, podstawy prawne) opisuje strona metodologii. Własną pensję można przeliczyć w kalkulatorze brutto-netto, wybierając ulgę dla młodych w opcjach dodatkowych (pole „Ulga podatkowa”).