Kalkulator PPK - ile ubywa z wypłaty, ile trafia na rachunek

Autozapis, czyli dlaczego rezygnacja nie jest trwała

Uczestnictwo w PPK jest dobrowolne, ale zbudowane na zasadzie automatycznego zapisu: pracodawca zapisuje do programu każdą uprawnioną osobę w wieku od 18 do 54 lat, a rezygnacja wymaga złożenia pisemnej deklaracji. Osoby między 55. a 69. rokiem życia przystępują wyłącznie na własny wniosek; po ukończeniu 70 lat zapisać się już nie można.

Kluczowy jest jednak mechanizm powrotny. Deklaracja o rezygnacji traci moc co cztery lata: z dniem 1 kwietnia następuje ponowny autozapis wszystkich uprawnionych, a pracodawca ma obowiązek poinformować o tym do końca lutego. Ostatni ponowny autozapis odbył się w 2023 r., kolejny przypada w 2027 r. Kto chce pozostać poza programem, musi złożyć deklarację jeszcze raz - milczenie oznacza przystąpienie i pierwsze potrącenie z najbliższej wypłaty.

Rezygnacja w trakcie uczestnictwa działa od miesiąca następującego po złożeniu deklaracji i nie zamyka rachunku - środki zgromadzone wcześniej zostają, są dalej inwestowane i można je wypłacić na zasadach opisanych niżej. Można też w każdej chwili złożyć wniosek o ponowne dokonywanie wpłat.

Ile można wpłacać - widełki i obniżona wpłata

Wpłata podstawowa pracownika to 2% wynagrodzenia brutto, pracodawcy - 1,5%. Obie strony mogą zadeklarować wpłaty dodatkowe: pracownik do 4% łącznie, pracodawca do 4% łącznie. Wpłata dodatkowa pracodawcy bywa różnicowana w regulaminie wynagradzania, na przykład według stażu - to legalne, o ile kryterium nie jest dyskryminujące.

Osobna zasada dotyczy najniżej zarabiających. Kto uzyskuje ze wszystkich źródeł łącznie nie więcej niż 120% minimalnego wynagrodzenia (w tym roku 5767 zł brutto miesięcznie), może obniżyć własną wpłatę podstawową aż do 0,5%. Co istotne, obniżenie wpłaty pracownika nie zmniejsza wpłaty pracodawcy ani nie odbiera prawa do dopłat z Funduszu Pracy - pod warunkiem, że łączna suma wpłat osiągnie ustawowe minimum wymagane do dopłaty rocznej. W kalkulatorze wyżej możesz wpisać dowolną wartość z widełek i zobaczyć, jak zmienia się wypłata.

Wypłata przed 60. rokiem życia

Środki w PPK są prywatne i dostępne w każdej chwili, ale wcześniejszy dostęp ma swoją cenę. Ustawa przewiduje kilka odrębnych trybów i mylenie ich ze sobą jest najczęstszym źródłem nieporozumień:

• Zwrot - wypłata „na żądanie”, bez podawania powodu. Otrzymujesz całość własnych wpłat oraz wpłaty pracodawcy pomniejszone o 30%, które trafiają na Twoje subkonto emerytalne w ZUS. Tracisz całość dopłat z Funduszu Pracy - wpłatę powitalną 250 zł i wszystkie dopłaty roczne po 240 zł - a od wypracowanego zysku pobierany jest podatek od dochodów kapitałowych.
• Wkład własny na cele mieszkaniowe - do 100% środków, bez żadnych potrąceń, dla uczestnika przed ukończeniem 45 lat. To jednak pożyczka z własnego rachunku: pieniądze trzeba zwrócić, rozpoczynając nie później niż po 5 latach i kończąc w ciągu 15 lat od wypłaty. Brak zwrotu w terminie skutkuje opodatkowaniem.
• Poważne zachorowanie uczestnika, jego małżonka lub dziecka - do 25% środków, bezzwrotnie i bez potrąceń, na wniosek wraz z orzeczeniem lub dokumentacją medyczną.
• Rozwód lub podział majątku - część środków przypadająca byłemu małżonkowi jest przenoszona na jego rachunek PPK albo wypłacana na zasadach zwrotu.
• Śmierć uczestnika - środki podlegają dziedziczeniu. Można wskazać osoby uposażone; w braku wskazania wchodzą do spadku. To istotna różnica względem powszechnego systemu emerytalnego.

Po 60. roku życia i przy zmianie pracy

Domyślny sposób wykorzystania środków po ukończeniu 60 lat to 25% jednorazowo i 75% w co najmniej 120 miesięcznych ratach, czyli przez dziesięć lat. Przy zachowaniu tego schematu wypłata jest wolna od podatku od zysków kapitałowych. Można wybrać mniej rat albo wypłatę jednorazową w całości - wtedy od wypracowanego zysku podatek jest pobierany.

Zmiana pracodawcy nie likwiduje rachunku. Nowy pracodawca zapisuje Cię do instytucji finansowej, z którą sam ma umowę, więc bez działania z Twojej strony powstaje kolejny rachunek - można mieć ich wiele naraz. Przy zatrudnieniu składa się oświadczenie o wcześniejszych umowach PPK, na podstawie którego nowy pracodawca przeprowadza transfer zgromadzonych środków na bieżący rachunek. Warto o tym pamiętać po kilku zmianach pracy: rozproszone rachunki łatwo stracić z oczu, a stan wszystkich można sprawdzić w serwisie MojePPK.